Martine van Wolfswinkel

“Midden in de winter begreep ik eindelijk dat er in mij een onoverwinnelijke zomer huisde.” Albert Camus, Retour á Tipasa (1952)

Soms passen boeken bij elkaar als de schakels van een ketting. Zo las ik onlangs het boek Spring van Ali Smith en vervolgens De winter voorbij van Isabel Allende. Het boek van Allende begint en eindigt met bovenstaand citaat van Albert Camus. Beide boeken zeggen iets over wat er volgt na een winter, hoe die er ook uit mag zien. En allebei gaan ze op een bepaalde manier ook over vluchtelingen, over mensen die ergens niet thuishoren, zich niet thuisvoelen of er niet mogen zijn. En dat er dan toch hoop is, mensen die het anders zien, of een samenloop van omstandigheden die ervoor zorgt dat dingen een andere wending krijgen – zoals dat zo mooi kan in een roman.

Van Isabel Allende ben ik al jarenlang een trouwe fan, maar ook Spring van Ali Smith smaakte naar meer. Het is een deel van een serie – ze heeft ook Autumn en Winter geschreven. Het is alleen nog wachten op Summer. De boeken spelen zich af in het Verenigd Koninkrijk, in deze tijd. De Brexit, en alle onzekerheid en onrust die dit met zich meebrengt, speelt – op de achtergrond – een bepalende rol in. In Autumn komt ook het verleden aan bod, in beeld gebracht door een bijzondere vriendschap tussen een jonge vrouw en een oude man. Hij brengt haar op het spoor van de enige vrouwelijke Britse Pop artist uit de jaren ’60: Pauline Boty. Zo is ook kunst een centraal thema in het verhaal.

De volgende schakel in de ketting is het meesterlijke boek Zwarte schuur van Oek de Jong. Het gaat niet alleen over een kunstenaar, maar het is ook geschreven als een kunstwerk. De beschrijvingen van mensen, plaatsen, situaties, gesprekken, geuren, kleuren en seizoenen zijn zo subtiel en precies, dat het leest alsof je er zelf bij bent. Het komt heel dichtbij en het verhaal zit ongelooflijk goed in elkaar. Echt een genot om te lezen.

In Zwarte schuur gaat het ook over de subtiliteiten in een relatie tussen twee mensen die al lang bij elkaar zijn, maar die elkaar steeds net niet lijken te begrijpen, waardoor het elk moment helemaal mis kan gaan. Dat deed me weer denken aan Misverstand in Moskou van Simone de Beauvoir (wat ik toevallig las omdat het het enige boek van haar was in de bibliotheek in onze wijk). Ook daar lees je hoe twee zestigers allebei denken dat de ander niet meer verder wil. Terwijl je na zo’n lang huwelijk toch eigenlijk niet meer zonder elkaar kan.

Het is wel duidelijk: ik heb me bekeerd tot de roman. En het volgende boek ligt alweer klaar: Winter van Ali Smith. Zo kom ik dit seizoen wel door.

P.S. Om netjes bij te kunnen houden wat ik dit jaar allemaal lees, heb ik me ook maar eens aangemeld bij Goodreads. En mezelf meteen het doel gesteld om 20 boeken te lezen in 2020. Gaat vast lukken!