Martine van Wolfswinkel

Voor het eerst sinds jaren gingen we deze zomer ‘gewoon’ kamperen – in Frankrijk, ter afronding van ons reïntegratieproces in Nederland, na 12 jaar in de tropen. We kochten een vouwwagen en reden naar het zuiden, waar de zon volop scheen en het leven bestond uit niet veel meer dan flaneren over de camping met een stokbrood (of wc-rol) onder de arm, afgewisseld met het lezen van een boek in de hangmat of een duik in het zwembad. Dit vakantiegeluk werd nog vergroot door de aanwezigheid van andere kampeerders, waaronder een schoonzus en zwager met kinderen van dezelfde leeftijd als die van ons. Dit bleek een gouden greep, want de kinderen vermaakten zich prima met elkaar en met de andere jeugdige kampeerders – grotendeels Nederlanders overigens.

Dit gaf ons volwassenen voldoende tijd om de stapels meegenomen boeken uit te lezen en wat op het leven te reflecteren – dat is in elk geval hoe ik mijn vakantietijd graag doorbreng. Dit bracht mij tot een aantal overwegingen die ik graag de rest van het jaar – die lange tijd tot de volgende zomer – met mij meeneem. En hier ook graag met jullie deel.

Buiten leven

Als je kampeert ben je bijna altijd buiten. En als je in je tent zit of slaapt, voel je nog de kou door het tentdoek dringen. Het enige waar een tent je tegen beschermt is regen. En dan merk je hoe heerlijk het is om zoveel buiten te zijn! Als het koud wordt trek je wat extra kleren aan, wordt het te warm dan zoek je water en schaduw op. Natuurlijk ben ik blij met een comfortabel huis, maar meer buiten zijn, in goed of ‘slecht’ weer, is wel iets wat ik vast wil houden. Elke dag even een wandelingetje, een stukje fietsen of een eind hardlopen. En zo vaak het kan buiten in de tuin of op het terras zitten – ook als het niet zo heel warm is.

Leven met het ritme van de natuur

De jaren dat we in Peru en Tanzania woonden heb ik de subtiele verschillen tussen de seizoenen daar moeten leren herkennen. De regentijd en de droge tijd, de temperatuurverschillen tussen ‘winter’ en ‘zomer’, de bloeitijden van bomen en planten, de komst van trekvogels uit het noorden – na een paar jaar wordt het ritme bekend en ga je uitkijken naar de eerste regens en de bloei van de Jacaranda. Terug in Nederland moest ik weer even wennen aan de seizoenen zo ver van de evenaar. De winter duurt me (nog steeds) veel te lang, en de zomer is altijd te kort. Maar het verzet daartegen heeft geen zin. Ik neem me voor om mee te bewegen met de seizoenen en in elk jaargetijde iets moois herkennen. Juist als je veel buiten bent en de natuur opzoekt merk je dat er altijd wel iets verandert en dat er altijd iets gebeurt. Ik hoop over een paar jaar die ritmes in de natuur hier (weer) te herkennen – voor zover ze niet verstoord worden door klimaatverandering. Van een fanatieke vogelaar leerde ik dat je op de komst van bepaalde trekvogels bijna de klok gelijk kunt zetten. Daar wil ik meer op gaan letten – gewoon wat vaker wat naar de hemel turen en die vogelgeluiden leren herkennen!

Samenleven

Een van de boeken die ik las tijdens de vakantie was Sapiens van Yuval Harari. De camping bleek de perfecte omgeving om mij te verdiepen in het jager-verzamelaars bestaan van onze verre voorouders. Misschien is dat het ook wel wat kamperen zo aantrekkelijk maakt: we gaan weer even terug naar die ‘primitieve’ manier van leven, samen met andere families op eenzelfde terrein, en dicht bij de natuur. De camping waar wij stonden was daar dan ook precies goed voor ingericht: iedereen zijn eigen veldje rondom een groter veld, waar mensen bij elkaar kwamen rond het kampvuur en om te spelen. De juiste mix van privacy en gemeenschappelijkheid. Dan droom ik van een manier van leven waarbij we achtertuinen delen in plaats van er schuttingen tussen te zetten, of van woonvormen waarbij woonkamers en keukens gemeenschappelijk zijn – zou dat niet enorm helpen tegen eenzaamheid? Initiatieven van huizen met gedeelde achtertuinen bestaan, en leefgemeenschappen gelukkig ook, maar ook wij wonen ‘gewoon’ in een rijtjeshuis met rondom ons kleine tuintje allemaal schuttingen. Ik neem me wel voor om vaker ‘over die schutting heen’ te kijken, en waardeer een goed contact met de buren des te meer.

Levensritme en spiritualiteit

Tijdens de vakantie lukt het wel om tot rust te komen. Als vanzelf vind je een bepaald ritme – je gaat naar bed als je moe bent en staat pas op als je uitgeslapen bent. In het gewone leven is dat veel lastiger: kunstlicht en werk of entertainment houden je te lang op en de wekker ’s ochtends maakt je te vroeg wakker. Aan die wekker is meestal weinig te doen en eerder naar bed… dat blijft een uitdaging.

Behalve een gezonder bioritme ervoer ik ook meer ruimte voor een ‘spiritueel’ ritme. Zoals kloosters vaak ‘getijden’ kennen (gebeden op vaste tijden), zo experimenteerde ik ook wat met een ochtendgebed en een avondgebed. Ik gebruikte daarvoor het boek ‘Common Prayer – A Liturgy for Ordinary Radicals‘ van o.a. Shane Claiborne (ook hier online te volgen).* Het heeft iets moois om dagelijks teksten en gebeden te lezen die wereldwijd gebruikt worden. Juist in tijden van twijfel en transformatie kan het eenvoudig lezen van teksten – samen met anderen – een ijkpunt zijn. In de drukte van het dagelijks bestaan zal ik daar niet altijd aan toekomen, maar een initiatief als het wekelijkse Taizé avondgebed in de Bethel kapel bij ons in de buurt, kan wel helpen om zo’n ‘spiritueel ritme’ vast te blijven houden.

*Een Nederlandse bewerking hiervan is Bid, Luister, Leef van Rick Timmermans en Heleen Dekens.