Martine van Wolfswinkel

In 2024 las ik (zoals ik me had voorgenomen) precies 24 boeken. Ik las echt van alles en nog wat: romans, boeken over natuur en de toekomst van de planeet, verhalen van mensen die in het wild gingen wonen of alleen een lange wandeling maakten, boeken over hardlopen en (barefoot!) wandelen en zelfs nog een theologisch boekje. Al die boeken ga ik niet een voor een bij langs, maar ik wil er toch een paar uithalen die me geraakt hebben of waarvan ik erg genoten heb.

Romans

Allereerst de romans die ik las. Dat waren er het afgelopen jaar negen. Ik genoot erg van de Vier Seizoenen serie van Karl Ove Knausgaard, waarvan ik Herfst, Winter en Lente las. Zomer bewaar ik nog even tot… de zomer. Knausgaard was een voor mij onbekende schrijver, maar ik ben blij dat ik hem nu heb ‘ondekt’. Nog een auteur die ik niet kende is Joost de Vries, van hem las ik Hogere machten. Een wervelende historische roman, kon het niet wegleggen! Ook erg goed vond ik Nirwana, van Tommy Wieringa. Dit boek nam ik tot mij als luisterboek, voorgelezen door de auteur. Dat is wel echt een aanrader, hij kan heerlijk voorlezen.

Het boek dat de meeste indruk op mij maakte is De Instructies van Carolina Trujillo. Een groep dierenactivisten beraamt een aanslag op een slachthuis, waarvan de voorbereiding, de uitvoering en de gevolgen nauwkeurig worden beschreven. Het lijkt zich af te spelen in een niet-zo-verre toekomst, waarin op allerlei manieren wordt gewerkt aan de afschaffing van de veehouderij. Het boek is niet alleen spannend en fascinerend, maar het zet je ook aan het denken over hoe ver je kunt gaan om de wereld te veranderen en confronteert je op een haast terloopse manier met het leed dat dieren dagelijks wordt aangedaan.

Natuurboeken

De natuur en de toekomst van het leven op onze planeet zijn onderwerpen dat mij blijven boeien. Ik las er in 2024 weer een paar mooie boeken over. Om te beginnen Natuuramnesie van Marc Argeloo. Het is haast onvoorstelbaar hoe de natuur in de afgelopen eeuwen in veranderd. Niet alleen in Nederland, maar over de hele wereld. Allerlei dieren zijn uitgestorven, en van veel soorten zijn de aantallen gigantisch afgenomen. Maar dat is vaak binnen een generatie alweer vergeten. Dat wordt ook wel het shifting baseline syndrome genoemd: de natuur waar je mee opgroeit wordt je uitgangspunt, verder terugkijken dan dat is lastig. Argeloo noemt dat Natuuramnesie. We zijn collectief vergeten dat het ooit normaal was dat er walvissen in de Noordzee zwommen en dat de steur de rivieren bevolkte. Dat perspectief is interessant voor natuurbescherming – want hoever kijk je terug om vast te stellen wat ‘normaal’ is en waar wil je dan naartoe? Het is tegelijk een pijnlijk boek, omdat het confronteert met alles wat we verloren zijn, door toedoen van de mens.

Erg onder de indruk was ik van The Light Eaters – How the unseen world of plant intelligence offers a new understanding of life on earth, van Zoë Schlanger (in het Nederlands vertaald als Lichteters – Wat we van planten kunnen leren). Hierin beschrijft Schlanger de ontdekkingen die in de afgelopen 20 jaar zijn gedaan over planten. En dat is dus absoluut fascinerend! Planten lijken over een bepaalde intelligentie te beschikken, die eruit bestaat dat ze signalen uit de omgeving (licht, geluid, vraat van dieren, feromonen, etc.) waarnemen en daarop reageren. Hoe dat precies gebeurt zijn wetenschappers op allerlei manieren aan het ontrafelen en dat weet Schlanger op een spannende en boeiende manier te vertellen.

Van George Monbiot las ik eerder al het boek Feral – Rewilding the Land, the Sea and Human Life, dat ik vijf sterren gaf op GoodReads. Dit jaar las ik Regenesis – Feeding the World Without Devouring the Planet, waarin Monbiot beschrijft wat er allemaal mogelijk is om deze planeet leefbaar te houden en toch de wereldbevolking te voeden. Dat verstandig en slim landgebruik de sleutel is tot een duurzamere wereld met meer natuur wist ik al langer, maar het is inspirerend om een boek te lezen waarin dat met allerlei voorbeelden wordt onderbouwd.

Rewilding

In 2024 startte ik mijn eigen bedrijf Rewildyourself.nu, waarmee ik onder andere wandelingen voor expats (en andere leuke mensen) organiseer. Het thema rewilding houdt me al langer bezig: hoe kunnen we als mensen dichter bij de natuur leven, op een manier die beter past bij hoe we gemaakt (of geëvolueerd) zijn? Wat mij betreft komt dat allereerst neer op meer buiten zijn, meer bewegen en onze kennis over de natuur in onze omgeving vergroten. Leven met de seizoenen past daar ook goed bij. Daarover las ik het boek Wintering – The Power of Rest and Retreat in Difficult Times, van Katherine May. Hierin worden beschrijvingen van de wintermaanden afgewisseld met reflecties op moeilijke tijden in het leven van de auteur en van anderen. Het inspireert om zelf ook meer rust te nemen in de winter.

Al een tijdje loop ik alleen nog maar op barefoot schoenen, voor een meer natuurlijke manier van lopen en meer contact met de grond waarop je loopt, en dat bevalt me erg goed. Wat ook kan, is je schoenen helemaal uittrekken en écht blootsvoets door het leven gaan. Dat deden Michael Sander en Jessica Lee, waarover zij het boek Barefoot Walking schreven. Nu ben ik niet van plan mijn schoenen weg te doen, maar tijdens wandelingen bij niet al te koud weer loop ik graag een stuk op blote voeten. Altijd weer een bijzondere ervaring!

Lezen in 2025

Voor dit jaar heb ik mij als doel gesteld om 20 boeken te lezen, waarvan de helft romans en de helft non-fictie. Ik heb al een aardig lijstje van boeken die ik graag wil lezen, en de bibliotheek is letterlijk om de hoek, dus is het vooral een kwestie van tijd vinden om te lezen. Dat doe ik meestal ’s avonds na het eten een uurtje, en verder in het weekend en in vakanties. Dan is 20 boeken lezen in een jaar best haalbaar.